Moduł USAR (Urban Search and Rescue) – elitarna grupa ratownicza do działań w katastrofach budowlanych i trzęsieniach ziemi

Moduł USAR (Urban Search and Rescue) należy do najbardziej wyspecjalizowanych zespołów ratowniczych działających w strukturach Państwowej Straży Pożarnej oraz europejskiego systemu ochrony ludności. Jego głównym zadaniem jest prowadzenie poszukiwań oraz ratowanie osób uwięzionych pod gruzami zawalonych budynków, konstrukcji przemysłowych oraz innych obiektów zniszczonych wskutek katastrof naturalnych lub technicznych. Moduł USAR stanowi jeden z najważniejszych elementów międzynarodowego systemu reagowania kryzysowego i wielokrotnie udowadniał swoją skuteczność podczas misji ratowniczych prowadzonych zarówno w Europie, jak i poza nią.

Współczesny świat coraz częściej doświadcza katastrofalnych trzęsień ziemi, eksplozji, osunięć terenu, huraganów oraz innych zdarzeń prowadzących do zawalenia budynków i infrastruktury. W takich sytuacjach czas ma kluczowe znaczenie. Pierwsze godziny po katastrofie decydują o przeżyciu osób znajdujących się pod gruzami. Właśnie dlatego powstały specjalistyczne moduły USAR zdolne do szybkiego przerzutu w dowolne miejsce na świecie oraz prowadzenia działań ratowniczych na najwyższym poziomie. Informacje o polskim module USAR wskazują, że jest on przeznaczony do poszukiwania żywych osób pod gruzami na terenach zurbanizowanych, szczególnie po trzęsieniach ziemi. 

Czym jest USAR?

Skrót USAR pochodzi od angielskiej nazwy Urban Search and Rescue, oznaczającej poszukiwanie i ratownictwo na terenach zurbanizowanych. Są to wyspecjalizowane zespoły ratowników wyposażone w zaawansowany sprzęt umożliwiający lokalizowanie, docieranie i ewakuację osób uwięzionych pod zawalonymi konstrukcjami.

Działania USAR należą do najbardziej wymagających operacji ratowniczych na świecie. Ratownicy pracują często w ekstremalnych warunkach, gdzie istnieje ryzyko kolejnych zawaleń, wstrząsów wtórnych, pożarów, wycieków substancji niebezpiecznych lub uszkodzenia infrastruktury technicznej. Wymaga to doskonałego wyszkolenia, ogromnego doświadczenia i precyzyjnego planowania działań.

Polski moduł USAR funkcjonuje w ramach Europejskiej Puli Ochrony Ludności oraz spełnia wymagania Komisji Europejskiej i organizacji INSARAG działającej pod auspicjami ONZ. 

Główne cele modułu USAR

Podstawowym zadaniem modułu jest ratowanie życia ludzi znajdujących się pod gruzami budynków zawalonych wskutek katastrof naturalnych lub technicznych. Zakres działań jest jednak znacznie szerszy i obejmuje wiele specjalistycznych obszarów ratownictwa.

• lokalizacja osób żywych pod gruzowiskami,
• prowadzenie działań poszukiwawczych przy użyciu psów ratowniczych,
• stabilizacja uszkodzonych konstrukcji budowlanych,
• wykonywanie dostępu do osób uwięzionych,
• udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy medycznej,
• ewakuacja poszkodowanych ze stref zagrożenia,
• prowadzenie działań rozpoznawczych i oceny bezpieczeństwa obiektów,
• współpraca z międzynarodowymi zespołami ratowniczymi,
• wsparcie władz lokalnych podczas katastrof masowych.

Najważniejszym celem wszystkich działań USAR pozostaje odnajdywanie żywych osób uwięzionych pod gruzami oraz ich bezpieczna ewakuacja. Każda minuta po katastrofie zwiększa znaczenie szybkiego i profesjonalnego działania zespołów ratowniczych.

Jakie zdarzenia obsługuje moduł USAR?

Ratownicy USAR są przygotowani do działań podczas różnorodnych katastrof, zarówno naturalnych, jak i wywołanych działalnością człowieka. Najczęściej wykorzystywani są podczas trzęsień ziemi, które mogą powodować zawalenie całych dzielnic mieszkaniowych oraz infrastruktury miejskiej.

Do typowych zdarzeń należą:

• trzęsienia ziemi,
• katastrofy budowlane,
• wybuchy gazu,
• eksplozje przemysłowe,
• zawalenia tuneli i kopalń,
• osunięcia ziemi,
• katastrofy komunikacyjne o dużej skali,
• huragany i tornada powodujące zniszczenie zabudowy,
• katastrofy wojenne i humanitarne.

Dzięki szerokiemu zakresowi kompetencji moduł może być wykorzystywany praktycznie wszędzie tam, gdzie konieczne jest prowadzenie działań ratowniczych w środowisku zniszczonej infrastruktury miejskiej.

Skład polskiego modułu USAR

Polski moduł USAR tworzony jest przez najlepszych specjalistów Państwowej Straży Pożarnej pochodzących z najbardziej doświadczonych Specjalistycznych Grup Poszukiwawczo-Ratowniczych w kraju. Do Europejskiej Puli Ochrony Ludności zgłoszono jeden moduł USAR składający się z ratowników poziomu C zlokalizowanych w różnych regionach Polski. 【1-a7555d】

W skład zespołu wchodzą ratownicy z grup działających w:

• Gdańsku,
• Poznaniu,
• Łodzi,
• Warszawie,
• Wałbrzychu,
• Nowym Sączu,
• Jastrzębiu-Zdroju.

Takie rozmieszczenie umożliwia pozyskanie specjalistów posiadających różnorodne doświadczenie operacyjne oraz zapewnia odpowiednią liczbę ratowników gotowych do natychmiastowego wyjazdu.

Warianty działania – MUSAR i HUSAR

Polski moduł może zostać zadysponowany w dwóch podstawowych wariantach operacyjnych. W zależności od rozmiaru katastrofy oraz zapotrzebowania kraju przyjmującego wybierany jest odpowiedni wariant sił i środków.

MUSAR Poland

Wariant średni (Medium USAR) obejmuje około 40 ratowników oraz 4 psy ratownicze. Jest przeznaczony do działań wymagających szybkiego reagowania przy zachowaniu wysokiej mobilności zespołu.

HUSAR Poland

Wariant ciężki (Heavy USAR) obejmuje 76 ratowników oraz 8 psów ratowniczych. Jest to pełnowymiarowy moduł przeznaczony do prowadzenia wielodniowych działań ratowniczych podczas największych katastrof na świecie.

Specjalistyczne wyposażenie modułu USAR

Skuteczność działań grupy wynika nie tylko z wyszkolenia ratowników, ale również z dostępu do najbardziej zaawansowanych technologii wykorzystywanych w ratownictwie miejskim.

Na wyposażeniu znajdują się między innymi:

• kamery wziernikowe i endoskopowe,
• urządzenia nasłuchowe wykrywające odgłosy osób pod gruzami,
• geofony sejsmiczne,
• drony rozpoznawcze,
• sprzęt hydrauliczny do cięcia i rozpierania konstrukcji,
• urządzenia do stabilizacji budynków,
• sprzęt alpinistyczny i linowy,
• specjalistyczne zestawy medyczne,
• sprzęt do działań w przestrzeniach zamkniętych,
• systemy łączności satelitarnej.

Dzięki takiemu wyposażeniu ratownicy mogą skutecznie działać nawet w najbardziej skomplikowanych warunkach katastroficznych.

Rola psów ratowniczych w USAR

Jednym z najważniejszych elementów modułu są psy ratownicze. Zwierzęta te odgrywają kluczową rolę podczas lokalizacji osób zasypanych pod gruzami. Ich niezwykle czuły węch pozwala wykrywać obecność ludzi w miejscach niedostępnych dla urządzeń technicznych.

Psy pracują wspólnie z przewodnikami i zespołami technicznymi. Pozwala to znacząco przyspieszyć proces przeszukiwania gruzowisk oraz zwiększyć skuteczność akcji ratowniczej. W zależności od wariantu modułu do działań kierowane są cztery lub osiem wyszkolonych psów ratowniczych.

Samowystarczalność modułu USAR

Jednym z najważniejszych wymagań stawianych modułom międzynarodowym jest pełna samowystarczalność logistyczna. Oznacza to, że po przybyciu do kraju dotkniętego katastrofą ratownicy nie obciążają lokalnych służb dodatkowymi potrzebami logistycznymi.

Polski moduł posiada własne:

• namioty mieszkalne,
• zaplecze sanitarne,
• generatory energii elektrycznej,
• systemy magazynowania wody,
• kuchnię polową,
• środki transportu,
• zapasy żywności.

Zgodnie z wymaganiami moduł może funkcjonować samodzielnie przez 7 dni w wariancie średnim lub 10 dni w wariancie ciężkim. 【1-a7555d】

Certyfikacja INSARAG

O wysokim poziomie polskich ratowników świadczy posiadanie certyfikacji INSARAG. Jest to międzynarodowy system oceny tworzony przez Organizację Narodów Zjednoczonych, którego celem jest zapewnienie jednolitych standardów działań grup poszukiwawczo-ratowniczych na świecie.

Polska grupa USAR uzyskała certyfikat INSARAG jako jedenasta grupa na świecie. Następnie przechodziła kolejne procesy recertyfikacyjne potwierdzające utrzymanie najwyższych standardów operacyjnych

Gdzie wysyłano polskich ratowników USAR?

Polskie zespoły USAR brały udział w licznych międzynarodowych operacjach ratowniczych prowadzonych po katastrofach naturalnych. Najbardziej znaną misją ostatnich lat była akcja ratownicza po tragicznym trzęsieniu ziemi w Turcji w 2023 roku.

Ratownicy HUSAR Poland prowadzili tam działania poszukiwawczo-ratownicze na terenach najbardziej dotkniętych katastrofą. Operacje obejmowały lokalizowanie osób pod zawalonymi budynkami, wykonywanie dostępów ratowniczych oraz ewakuację poszkodowanych.  Przez lata polscy ratownicy uczestniczyli również w wielu misjach humanitarnych i ratowniczych realizowanych w różnych częściach świata, wspierając kraje dotknięte katastrofami naturalnymi. Każda z takich misji wzmacnia doświadczenie zespołu oraz buduje pozycję Polski jako jednego z liderów międzynarodowego ratownictwa specjalistycznego.

Znaczenie modułu USAR dla bezpieczeństwa międzynarodowego

Współczesne katastrofy naturalne coraz częściej przekraczają możliwości lokalnych służb ratowniczych. Dlatego niezbędna jest współpraca międzynarodowa oraz szybka mobilizacja wyspecjalizowanych zespołów takich jak USAR.

Polski moduł stanowi ważny element zarówno europejskiego, jak i światowego systemu reagowania kryzysowego. Dzięki spełnianiu najwyższych standardów może współpracować z zespołami z USA, Niemiec, Francji, Japonii, Wielkiej Brytanii czy innych państw posiadających certyfikowane grupy INSARAG.

Ratownicy nie tylko niosą pomoc poszkodowanym, ale także dzielą się wiedzą, doświadczeniem i nowoczesnymi metodami prowadzenia działań ratowniczych. Wymiana doświadczeń wpływa na ciągły rozwój systemów ratowniczych oraz poprawę skuteczności działań podczas przyszłych katastrof.

Podsumowanie

Moduł USAR (Urban Search and Rescue) jest jedną z najbardziej elitarnych i zaawansowanych formacji ratowniczych funkcjonujących w strukturach Państwowej Straży Pożarnej. Jego głównym zadaniem jest odnajdywanie oraz ratowanie ludzi uwięzionych pod gruzami budynków po trzęsieniach ziemi, katastrofach budowlanych i innych zdarzeniach masowych.

Polski moduł USAR tworzony jest przez specjalistów z siedmiu Specjalistycznych Grup Poszukiwawczo-Ratowniczych rozmieszczonych na terenie kraju. Dzięki certyfikacji INSARAG, nowoczesnemu wyposażeniu, wykorzystaniu psów ratowniczych oraz zdolności do samodzielnego działania przez wiele dni należy do światowej czołówki zespołów ratowniczych. Udział polskich ratowników w międzynarodowych misjach, w tym podczas katastrofalnego trzęsienia ziemi w Turcji, potwierdza wysoki poziom profesjonalizmu i gotowość do niesienia pomocy wszędzie tam, gdzie zagrożone jest ludzkie życie.