Zabezpieczenie głowy strażaka kominiarką – zasady i ryzyka

Kominiarka ochronna jest kluczowym elementem wyposażenia, chroniącym szyję, kark i część twarzy przed działaniem wysokiej temperatury, płomieni oraz cząstek żarzących się. Jej stosowanie jest regulowane normą PN-EN 13911, która określa wymagania dotyczące materiałów, konstrukcji i kompatybilności z innymi elementami ochrony osobistej.

Dlaczego kominiarka jest ważna?

• Chroni najbardziej narażone obszary skóry przed poparzeniami.
• Zapewnia dodatkową warstwę izolacyjną w ekstremalnych warunkach termicznych.
• Minimalizuje ryzyko kontaktu z cząstkami rakotwórczymi obecnymi w dymie pożarowym.

Dlaczego nie wolno zakładać kominiarki pod maskę?

Noszenie kominiarki pod maską aparatu oddechowego jest niezgodne z instrukcjami producentów i normami bezpieczeństwa. Poniżej przedstawiono główne zagrożenia:

• Problemy ze szczelnością: Kominiarka pod maską uniemożliwia prawidłowe przyleganie uszczelki do twarzy, co prowadzi do utraty powietrza i ryzyka wdychania toksycznych gazów.
• Brak możliwości testu szczelności: Nie można wytworzyć podciśnienia podczas testu, co oznacza brak pewności ochrony dróg oddechowych.
• Ryzyko przesunięcia maski: Podczas zakładania hełmu paski mogą się poluzować, a maska przesunąć, co zwiększa ryzyko nieszczelności.
• Ograniczenie pola widzenia: Kominiarka może zsunąć się na wizjer, a poprawienie jej w trakcie akcji jest praktycznie niemożliwe.
• Parowanie wizjera: Wilgotny materiał kominiarki sprzyja kondensacji pary wodnej na szybie maski.
• Brak wodoszczelności: W przypadku wpadnięcia do wody, materiał kominiarki umożliwia przedostanie się wody do wnętrza maski.
• Większe ryzyko oparzeń: Źle ułożona kominiarka może odsłonić skórę, a poprawienie jej w trakcie akcji jest utrudnione.
• Niezgodność z normą PN-EN 13911: Norma wymaga kompatybilności z maską, ale nie przewiduje noszenia kominiarki pod uszczelką.

Zalecenia producentów

Instrukcje masek, np. Instrukcja maski 3S, jasno wskazują: „Należy upewnić się, że górna część uszczelniająca maski dotyka tylko czoła użytkownika”. Oznacza to, że jakiekolwiek dodatkowe warstwy pod uszczelką są zabronione.

Powiązane normy i instrukcje

• EN 469: Norma dotycząca odzieży ochronnej dla strażaków. Określa wymagania w zakresie odporności na płomienie, ciepło promieniujące i kontaktowe oraz ochrony przed czynnikami mechanicznymi.
• EN 443: Dotyczy hełmów strażackich, które muszą zapewniać ochronę głowy przed uderzeniami, wysoką temperaturą i działaniem ognia.
• EN 136: Norma dla masek pełnotwarzowych stosowanych w aparatach oddechowych. Zapewnia szczelność, odporność na działanie chemikaliów i komfort użytkowania.
• EN 137: Określa wymagania dla aparatów oddechowych z butlą sprężonego powietrza, używanych w warunkach pożarowych. Zapewnia bezpieczeństwo i niezawodność w ekstremalnych warunkach.

Norma PN-EN 13911:2017

Zakres normy: PN-EN 13911 określa wymagania dla kominiarek ochronnych stosowanych przez strażaków podczas działań ratowniczo-gaśniczych. Chronią one głowę, szyję i część twarzy przed działaniem ciepła, płomieni i cząstek żarzących się.

Warunki stosowania

• Odzież zgodna z normą EN 469.
• Aparat oddechowy zgodny z EN 136 i EN 137.
• Hełm strażacki zgodny z EN 443.

Wymagania techniczne

• Kompatybilność: Kominiarka nie może ograniczać widoczności, słyszalności ani mobilności.
• Materiały: Odporne na wysoką temperaturę (np. włókna aramidowe), zapewniające izolację i oddychalność.
• Badania:
  • Propagacja płomienia – EN ISO 14116.
  • Odporność na ciepło promieniujące – EN ISO 6942.
  • Odporność na ciepło kontaktowe – EN ISO 9151.
  • Trwałość po praniu i użytkowaniu.
• Oznakowanie: Znak CE + piktogram ochrony przed ciepłem i płomieniem.

Powiązane normy

• EN 469: Określa wymagania dla odzieży ochronnej używanej przez strażaków podczas gaszenia pożarów i działań ratowniczych. Zapewnia ochronę przed płomieniami, ciepłem i czynnikami mechanicznymi.
• EN 443: Dotyczy hełmów strażackich, które muszą chronić głowę przed uderzeniami, wysoką temperaturą i działaniem ognia.
• EN 136: Norma dla masek pełnotwarzowych stosowanych w aparatach oddechowych, zapewniających szczelność i ochronę dróg oddechowych.
• EN 137: Określa wymagania dla aparatów oddechowych z butlą sprężonego powietrza, używanych w warunkach pożarowych.

Znaczenie normy

Spełnienie wymagań PN-EN 13911 minimalizuje ryzyko poparzeń w newralgicznych miejscach (szyja, podstawa czaszki) i zapewnia zgodność z europejskimi regulacjami dotyczącymi środków ochrony indywidualnej (Rozporządzenie UE 2016/425).

Ciekawostka

Kominiarki zgodne z PN-EN 13911 są testowane w ekstremalnych warunkach, aby zapewnić bezpieczeństwo strażaków w sytuacjach pożarowych, gdzie temperatura może przekraczać 1000°C.

Prawidłowe stosowanie kominiarki polega na jej założeniu na maskę, a nie pod nią. Tylko taki sposób gwarantuje szczelność aparatu oddechowego, bezpieczeństwo termiczne i zgodność z normami. Nieprzestrzeganie tych zasad zwiększa ryzyko utraty powietrza, poparzeń, a nawet śmierci w sytuacjach ekstremalnych.